1401/02/21
تعداد بازدید:536
نام خبرنگار:مریم شایگان

عماد افروغ در همایش حکمت مطهر:

عدالت، کلیدی‌ترین مفهوم در فلسفه سیاسی اجتماعی امام علی (ع) است

همزمان با سالگرد شهادت استاد مطهری، شانزدهمین همایش «حکمت مطهر» به همت دانشگاه صداوسیما برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه صدا و سیما، در این همایش که در روزهای دوشنبه و سه شنبه 19 و 20 اردیبهشت ماه با موضوع «عدالت در گام دوم انقلاب اسلامی» برگزار شد، چهره‌های نام آشنای عرصه علوم انسانی و نخبگان دانشگاهی درباره ابعاد مختلف فکری استاد مطهری سخن گفتند.

در دومین روز از این همایش، دکتر عماد افروغ و حجت الاسلام لک‌زایی درباره ابعاد فکری و اندیشه‌ای استاد مطهری سخنرانی کردند.
دکتر افروغ با اشاره به تعریف عدالت برپایه حق گفت: در ادبیات دینی ما اشاره شده است که عدالت مبتنی بر مفهوم حق است. برای مثال آن را قرار دادن هر چیزی در جای خود تعریف کرده‌اند یا گفته‌اند عدالت به معنای «اعطای حق به صاحبان حق» است. بنده معتقدم که هیچ نگاهی نمی‌تواند جامع‌تر از تعریف عدالت بر پایه حق باشد اما پرسش اساسی اینجاست که حق چیست و ذی‌حق کیست؟ هم‌چنین باید این سوال را پرسید که آیا حق قراردادی است یا حقیقی و وجودی؟ به نظر می‌رسد که اگر منشا حق وجودی نباشد، دچار سردرگمی می‌شویم، اگرچه حتما قراردادهایی وجود دارد. این موضوع درباره مفهوم «شایستگی» هم وجود دارد، اما باید دقت داشت که حق عام است و شایستگی خاص است.

وی با اشاره به رویکردهای مختلفی که درباره حق و عدالت وجود دارد، گفت: پرسش‌های اساسی درباره تعریف و مفهوم حق وجود دارد که اگر بتوانیم این پرسش‌ها را ساماندهی کنیم می‌توانیم رویکردهای مختلف عدالت را مورد ارزیابی قرار بدهیم. بنده رویکردهای مختلف درباره موضوع حق را توضیح می‌دهم؛ اولین رویکرد، نگاه طبیعت‌گرایانه است؛ نه به معنای اینکه حق طبیعی است، بلکه انسان‌ها خلقت نابرابر دارند، بنابراین نمی‌توان یکسان به آنها نگاه کرد. بنابراین ریشه نابرابری و بی‌عدالتی بیش از آنکه طبیعی باشد، اجتماعی است. دیدگاه دیگر نیز مبتنی بر بی‌طرفی دولت است. بدین معنی که دولت‌ها باید بی‌طرف بوده و در این موضوع دخالتی کنند.
وی با طرح یک پرسش صحبت‌های خود را ادامه داد و گفت: حال که متوجه شدیم بین حق، هستی و ذات ارتباط معناداری برقرار است، آیا می‌توانیم از خالق هستی به راحتی عبور کنیم؟ بنده سال‌هاست که با این سوال یقه لیبرال‌ها و اومانیست‌ها را می‌گیرم. مگر می‌شود از هستی و حق مترتب بر آن صحبت کنیم اما از خالق هستی سخن نگوییم؟
این پژوهشگر و استاد دانشگاه با اشاره به مفهوم حق در نهج البلاغه گفت: خطبه 34 و 216 نهج البلاغه و نامه مالک اشتر مهم‌ترین اسناد نهج البلاغه درباره مفهوم حق و عدالت است. در خطبه 34، امیرالمومنین، هم حق مردم را بیان می‌کند، هم حق والی. این خطبه یکی از مترقی‌ترین سندهای حقوق بشر به شمار می‌رود. براساس گفته ایشان، حق مردم بر گردن والی خیرخواهی است، اینکه به آموزش آنان بپردازد و بیت‌المال را یکسان تقسیم نماید. در نقطه مقابل، والی نیز حقی به گردن مردم دارد؛ وفاداری به بیعت، دفاع از حق او و اطاعت امر از جمله این حقوق است. در خطبه 216 بسط یافته این موضوع را می‌توان دید. در نامه مالک اشتر نیز مصادیق حق به زیبایی بیان شده است. براساس مفاهیم مطرح شده در این نامه، عطوفت و مهربانی، روحیه عفو و بخشش یکی از حقوق مردم به گردن والی است.
وی تاکید کرد: در جمع‌بندی این بخش باید بگویم که کلیدی‌ترین و با ارزش‌ترین مفهوم در فلسفه سیاسی اجتماعی و حتی فلسفه تاریخ نزد امام علی علیه السلام، موضوع عدالت است. منظور از عدالت، اعم از عدالت قضایی، اجتماعی، فردی و .... است. با همین توضیح اگر می‌خواهید که حق بر باطل پیروز شود، باید رویکرد عدالت‌‌گرایانه را در پیش گرفت.


آخرین اخبار


فهرست نظرات

هنوز نظری برای این پست وجود ندارد.

فرم ارسال نظر

از نظرات سازنده شما سپاسگزارم.


ابتدای صفحه