چکیده پایان نامه

رسانه‌ها با برجسته‌كردن تقسيم مهاجران افغان به دو گروه «قانوني» و «غيرقانوني»، تصويري قطبي‌سازي‌ شده ارائه مي‌دهند و با تأكيد بر رفتارهاي منفي گروه دوم، به تقويت موج مهاجرستيزي دامن مي‌زنند. اين رويكرد با اصول حقوق بشر، قوانين بين‌المللي و آموزه‌هاي اسلامي در تضاد است. هدف اصلي اين پژوهش، بررسي بازنمايي مهاجران غيرقانوني در خبرگزاري‌هاي ايرنا و صداوسيما با واكاوي جامع ابعادي نظير جايگاه اجتماعي، چالش‌ها، تفاوت‌هاي پوشش خبري، قالب‌بندي اخبار و حقوق رسانه‌اي اين گروه در هر دو خبرگزاري است. اين پژوهش با استفاده از روش نشانه‌شناسي بارت، اخبار مربوط به مهاجران غيرقانوني افغان را طي نيمه اول سال ???? مورد‌بررسي قرار داده است. تحليل داده‌ها با نرم‌افزار MAXQDA انجام شده است. تحليل محتواي اخبار نشان مي‌دهد رسانه‌هاي مذكور با نگاهي يك‌جانبه، مهاجران افغان را به‌عنوان تهديد فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي بازنمايي مي‌كنند، درحالي‌كه از پرداختن به چالش‌هاي انساني آنان و رعايت اصول حقوق بشري غفلت كرده‌اند. اين پژوهش نشان مي‌دهد بازنمايي رسانه‌ها نه‌تنها به حل مسئله مهاجرت كمك نكرده، بلكه با تشديد كليشه‌هاي منفي، چالش‌هاي اجتماعي را افزايش داده است و تغيير گفتمان رسانه‌اي به رويكردي متعادل و حقوق بشري را ضروري مي‌داند. اين نتايج بيانگر آن است كه رسانه‌هاي رسمي ايران با غلبه نگاه امنيتي و تهديدمحور، عملاً به بازتوليد گفتمان مهاجرستيز دامن زده‌اند و از ايفاي نقش مسئوليت اجتماعي خود فاصله گرفته‌اند. تداوم چنين رويكردي مي‌تواند به كاهش سرمايه اجتماعي، تشديد تبعيض و افزايش تنش‌هاي فرهنگي و اجتماعي منجر شود. در مقابل، اتخاذ يك رويكرد رسانه‌اي متوازن و مبتني بر اصول حقوق بشري و آموزه‌هاي ديني، مي‌تواند زمينه‌ساز كاهش كليشه‌هاي منفي و ارتقاي هم‌زيستي مسالمت‌آميز ميان جامعه ميزبان و مهاجران باشد؛ بنابراين؛ تغيير گفتمان رسانه‌اي از امنيت‌محوري به انسان‌محوري و عدالت‌مداري، ضرورتي اجتناب‌ناپذير براي مديريت بهتر مسئله مهاجرت در ايران محسوب مي‌شود.