آينده پژوهي اثرات توسعه هوش مصنوعي بر مشاغل توليدي سازمان صداوسيما
دانشکده ارتباطات و رسانه
کارشناسی ارشد- مدیریت رسانه خدمت عمومی
محمدقلی میناوند
جهاندار امیری
محمدحسین فیروزی
سیاوش صلواتیان
-------
1404-07-07
--------
با توجه به رشد فزاينده هوش مصنوعي و نقش كليدي آن در تحول صنايع رسانه، صداوسيما به عنوان بزرگترين سازمان رسانهاي كشور از لحاظ نيروي انساني، نيازمند بازنگري ساختارها و فرآيندهاي خود براي حفظ مزيت رقابتي است. اين تحولات ظرفيت دگرگوني چشمگير فرآيندهاي توليد محتوا و ساختار مشاغل توليدي را دارند. هدف پژوهش شناسايي و تبيين تأثيرات هوش مصنوعي بر۲۳ عنوان شغلي توليدي سازمان صداوسيما است. اين پاياننامه از رويكرد كيفي و آيندهپژوهي با روش سناريونگاري بهره گرفته و دادهها از طريق مصاحبههاي نيمهساختاريافته با ۱۵ نفر از مديران، كارشناسان توليد و نخبگان دانشگاهي مرتبط با حوزه رسانه و هوش مصنوعي جمعآوري و از تحليل مضمون بهعنوان شيوه اصلي سازماندهي دادهها و دستيابي به يافته ها استفاده شد. يافتهها شامل ۲۳ زيرشاخص فرعي در ۴ دسته اصلي نقاط قوت، ضعف، چالشها وتهديدها بود كه نشان داد هوش مصنوعي ظرفيت ايجاد تحولات بزرگي در فرآيندهاي توليد محتوا دارد. بعد از احصاء مضامين اصلي و فرعي چهار سناريو مختلف(بهينه، بحراني، مختلط و منفي) بر اساس تركيب فرصتها، تهديدات، نقاط قوت و ضعف استخراج شدند كه به وضوح مسيرهاي مختلفي را كه سازمان صداوسيما ممكن است در قبال پذيرش و بهرهبرداري از هوش مصنوعي دنبال كند، ترسيم ميكنند. سناريوهاي ارائه شده در اين پژوهش بر اساس دو عامل اصلي فرصتها و تهديدات موجود، و نقاط قوت و نقاط ضعف شناسايي شده طراحي شدهاند. سپس، تمامي ۲۳ عنوان شغل توليدي مانند تدوينگر، تهيهكننده، خبرنگار، گوينده، صدابردار، كارگردان و... مورد بررسي قرار گرفته و تأثير هوش مصنوعي بر وظايف خاص هر شغل، نحوه تغيير نقشها و الزامات آموزشي جديد پرداخته و چالشها و فرصتهاي اين تغييرات براي صداوسيما تبيين شد. هوش مصنوعي ميتواند به عنوان يك دستيار خلاق و فني، سرعت و كيفيت توليد را بهبود بخشد، اما پذيرش موفق آن مستلزم توانمندسازي نيروي انساني، آموزش مستمر، تقويت زيرساختها و تغيير رويكردهاي مديريتي است. پيشنهاد ميشود كه سازمان صداوسيما با آموزش هدفمند، تقويت زيرساختهاي ديجيتال و ايجاد فرهنگ پذيرش تحول، چالشها را به فرصت تبديل كرده و جايگاه رقابتي خود را ارتقا دهد.