رویانیوز :: به نقل از آستانا تایمز: طبق اعلام وزارت فرهنگ و اطلاعات قزاقستان، فیلم‌های داخلی در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۲ میلیارد تنگه (۴۲.۵ میلیون دلار) در گیشه فروش داشته‌اند. در آذر ۲۰۲۵، فیلم قزاقستانی «آئورو»، که به بررسی طرح‌های کلاهبرداری در مقیاس بزرگ می‌پردازد، با وجود رده‌بندی سنی ۲۱+، در صدر گیشه ملی قرار گرفت.

حرفه‌ای‌گری، قزاقستان را متمایز می‌کند
بازار فیلم آسیای مرکزی همچنان محیطی چالش‌برانگیز است؛ جایی که هنجارهای اجتماعی سنتی و احترام به اقتدار اغلب بیان خلاقانه را شکل می‌دهند. فیلمسازان قزاق این فشار را به‌شدت در دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ احساس کردند؛ زمانی که کارگردانان به دلیل ارائه تصاویری از کشور که با روایت‌های رسمی متفاوت بود، مورد انتقاد قرار می‌گرفتند.
با این حال، با گذشت زمان، سینمای مستقل قزاقستان پذیرش گسترده‌تری پیدا کرد. فیلم‌های معاصر به‌طور فزاینده‌ای شخصیت‌های پیچیده اخلاقی را به تصویر می‌کشند و به مضامین اجتماعی دشوار می‌پردازند. مخاطبان محلی پذیراتر شده‌اند، اگرچه کارگردانان همچنان از آزادی هنری خود دفاع می‌کنند.
صنعت عزیزوا، پژوهشگر سینمای تاجیکستان، گفت: «در تاجیکستان، سینمای قزاقستان کاملاً شناخته‌شده است. ممکن است هنوز به جریان اصلی تبدیل نشده باشد، اما متخصصان از نزدیک تحولات صنعت سینمای قزاقستان را دنبال می‌کنند.»
به گفته عزیزوا، مزیت کلیدی قزاقستان نه‌تنها در ساخت سینمای جوان، بلکه در شکل‌دادن به سینمای جوانِ حرفه‌ای نهفته است.
او افزود: «سینما یک حرفه است و بدون آموزش، دستیابی به کیفیت دشوار است. فیلم‌های آماتور به‌سرعت کاستی‌های خود را نشان می‌دهند. حرفه‌ای‌ها فریم‌به‌فریم فکر می‌کنند؛ کارگردان فیلم را از پیش می‌بیند و تدوینگر آن دیدگاه را منتقل می‌کند. قزاقستان موفق شده است این نوع تولید حرفه‌ای را ایجاد کند.»
او خاطرنشان کرد که اگرچه فیلم‌سازی حرفه‌ای در سراسر آسیای مرکزی همچنان ناهموار است، جمهوری قرقیزستان و ازبکستان نیز پیشرفت‌هایی داشته‌اند.
عزیزوا گفت: «قزاقستان بالاترین استانداردها را تعیین می‌کند. سینما یک هنر جمعی است و تنها زمانی موفق می‌شود که هر عنصر آن حرفه‌ای باشد. حتی یک کارگردان بااستعداد هم نمی‌تواند به‌تنهایی یک فیلم قوی بسازد.»
حضور قزاقستان در جشنواره‌های بین‌المللی نیز قابل توجه است. عزیزوا از نخستین فیلم بلند گلشات اسماگولوا با عنوان «شهروندان بام»، که اخیراً در دوشنبه اکران شد، به‌عنوان اثری برجسته یاد کرد. او گفت: «شیوه برخورد او با یک مضمون اجتماعی، هم نامتعارف و هم عمیقاً کلاسیک بود. اثری بسیار قدرتمند.»

مخاطبان چه چیزی تماشا می‌کنند؛ از کمدی تا جنایی
به گفته النا برودسکایا، مدیر توسعه محتوای بین‌المللی یاندکس، علاقه به فیلم‌های قزاقستانی در داده‌های پخش آنلاین نیز منعکس شده است. او گفت فیلم‌های قزاقستانی به‌ویژه در جمهوری قرقیزستان و ازبکستان عملکرد خوبی دارند.
برودسکایا گفت: «در این کشورها، ژانرهای سبک‌تر مانند کمدی تقاضای زیادی دارند. پروژه‌هایی مانند «زمان‌بک» و «تاپتیم او سنی» به‌ویژه در ازبکستان طنین‌انداز شده‌اند.»
فیلم‌های قزاق همچنین در روسیه، جایی که درام‌های جنایی و داستان‌های اجتماعی عملکرد قدرتمندی دارند، مخاطبان زیادی جذب کرده‌اند. برودسکایا با اشاره به اینکه کمدی‌ها به دلیل زبان و طنز محلی کمتر قابل انتقال هستند، گفت: «آمارها نشان می‌دهد که بینندگان روسی سهم قابل‌توجهی از بازدیدهای فیلم‌های قزاق را تشکیل می‌دهند.»
پلتفرم‌های پخش آنلاین همچنین محتوای قزاقستانی و آسیای میانه را در بازارهای دورتر آزمایش می‌کنند. او گفت: «من فیلم قرقیزستانی «بهشت زیر پای مادران» را به همکاران عربم نشان دادم. مضامین فرهنگی مشترک آن، مانند ایمان، زیارت و تجربه جمعی، تأثیر عاطفی قدرتمندی داشت. پروژه‌هایی که ریشه در ارزش‌های جهانی انسانی دارند، می‌توانند بسیار فراتر از منطقه طنین‌انداز شوند.»
در ازبکستان، کارشناسان محبوبیت کمدی‌های قزاق، به‌ویژه مجموعه «کلینکا سابینا» را تأیید می‌کنند. با گذشت زمان، توجه به آثار تجربی‌تر مجموعه «آرت‌دیلرز» نیز افزایش یافته است.
المیرا حسنوا، فیلمنامه‌نویس و پژوهشگر سینما از ازبکستان، گفت: فیلم‌هایی مانند «عزیزم، باور نمی‌کنی» و «بمیر، اما یادت باشد» به دلیل سبک نامتعارف که ترکیب عناصر اسلشر و طنز سیاه خود برجسته هستند. او همچنین به آثار کارگردان عادلخان یرژانوف، از جمله «بی‌تفاوتی ملایم جهان» و «جالوت»، اشاره کرد؛ آثاری که زیبایی‌شناسی نئونُوآر را با عناصر وسترن و اسطوره‌ای در هم می‌آمیزند.
با این حال، همه ناظران معتقد نیستند که سینمای قزاقستان در همه‌جا مخاطبان گسترده‌ای یافته است. مویسار ماکسودوا، روزنامه‌نگار و فیلمنامه‌نویس ازبک، با اشاره به کمبود سالن‌های سینما و منتقدان فیلم، تأکید کرد که سطح آگاهی عمومی همچنان محدود است.

ارتباط قوی در جمهوری قرقیزستان
در جمهوری قرقیزستان، سینمای قزاقستان از اعتبار بالایی برخوردار است. به گفته سلطان اوسون ولی‌اف، پژوهشگر و کارگردان فیلم قرقیز، مخاطبان به دلیل ارزش‌های مشترک و واقعیت‌های اجتماعی، به‌راحتی با داستان‌های قزاق ارتباط برقرار می‌کنند.
او گفت: «این داستان‌ها بازتاب‌دهنده مشکلات رایج، روابط روزمره، کمدی و تراژدی‌اند. آن‌ها برای ما نیازی به توضیح ندارند.»
او فیلم‌هایی مانند «سالو باویرینا» ساخته آسخات کوچینچرکوف و «هابیل» ساخته یلزات یشکندیر را به‌عنوان آثاری با طنین ویژه نام برد.
اوسون ولی‌اف در پایان گفت که واکنش سینمای قزاقستان به واقعیت‌های معاصر، با وجود چالش‌های خلاقانه و ساختاری بلندمدت در سراسر آسیای مرکزی، بزرگ‌ترین نقطه قوت آن به‌شمار می‌رود.