رویا‌نیوز :: نمایش نسخه مرمت‌شده فیلم سینمایی «سارا» ساخته داریوش مهرجویی، در سالن فردوس موزه سینمای ایران، بهانه‌ای شد برای بازخوانی دوباره مفهوم اقتباس در سینمای این فیلم‌ساز مؤلف؛ اقتباسی که، به گفته منتقدان حاضر، هرگز به بازآفرینی صرف متن مبدأ محدود نمی‌ماند و همواره به خلق جهانی تازه می‌انجامد.

در نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های «اقتباس در سینمای ایران»، عباس یاری و مهرزاد دانش با نگاهی تحلیلی به «سارا»، این فیلم را نمونه‌ای شاخص از شیوه خاص مهرجویی در مواجهه با متون ادبی دانستند. عباس یاری، منتقد باسابقه سینما، فضای جلسه را متأثر از فقدان داریوش مهرجویی توصیف کرد و «سارا» را از جمله آثاری خواند که تماشای دوباره‌اش، بیش از هر زمان، بار عاطفی و فکری دارد. او با تأکید بر پیوند عمیق خود با شخصیت اصلی فیلم، «ترک خانه» را در این اثر نه یک شکست، بلکه کنشی آگاهانه برای حفظ هویت فردی دانست؛ کنشی که در سکوت شکل می‌گیرد و به اعلام «بودن» می‌انجامد.

در ادامه، مهرزاد دانش با اشاره به اهمیت اکران فیلم‌های مرمت‌شده، این روند را فرصتی کم‌نظیر برای گفت‌وگوی میان دو نسل ارزیابی کرد؛ نسلی که این آثار را در زمان اکران نخست دیده و نسلی که اکنون امکان مواجهه با آن‌ها را بر پرده سینما پیدا کرده است. به اعتقاد او، «سارا» اگرچه اقتباسی از نمایشنامه «خانه عروسک» هنریک ایبسن است، اما در سینمای مهرجویی، اقتباس به معنای انتقال ساده یک داستان نیست؛ بلکه فرآیندی است برای «مال خود کردن» متن و تنیدن آن در بستر فرهنگی، اجتماعی و فلسفی ایران.

دانش با تأکید بر گستره متنوع اقتباس‌ها در کارنامه مهرجویی، از متون دراماتیک تا آثار غیرداستانی، گفت ویژگی متمایز این فیلم‌ساز در آن است که افزوده‌های او به متن اصلی، حالتی الصاقی ندارد و در ساختار اثر حل می‌شود. از همین منظر، «سارا» به‌واسطه بومی‌سازی یک خانواده بورژوای نروژی به زوجی جوان در تهران دهه ۷۰، به فیلمی بدل می‌شود که بیش از آنکه «اقتباسی از ایبسن» باشد، «اثری از داریوش مهرجویی» است.

بحث «ترک کردن» به‌عنوان مؤلفه‌ای تکرارشونده در شخصیت‌های زن سینمای مهرجویی، بخش دیگری از گفت‌وگوها را شکل داد. عباس یاری و مهرزاد دانش این کنش را نه فرار، بلکه نوعی مکاشفه و هجرت برای بازشناسی خویشتن توصیف کردند؛ مسیری که از «سارا» تا «لیلا» و «بانو» امتداد می‌یابد و در هر بار، معنایی تازه به خود می‌گیرد.

این نشست، که با مدیریت بهناز شیربانی برگزار شد، در نهایت بار دیگر نشان داد بازخوانی آثار مهرجویی، همچنان ظرفیت گفت‌وگو، کشف و تفسیر دارد؛ ظرفیتی که با نمایش نسخه‌های مرمت‌شده، می‌تواند به پلی میان حافظه تاریخی سینمای ایران و نگاه نسل امروز تبدیل شود.