رویا نیوز: برنامه تلویزیونی جامجم شبکه یک سیما با موضوع بازنمایی زن در رسانه ملی روی آنتن رفت. در این نشست، مریم جلالی دهکردی معاون صنایع دستی وزارت میراث فرهنگی و از برنامهسازان باسابقه سازمان صداوسیما به همراه فرزانه فخریان پژوهشگر و نویسنده، ابعاد مختلف تصویر زن در قاب تلویزیون را بررسی کردند و از جایگاه او بهعنوان سوژه و بازیگر تا نقش مادر ایرانی جمله نقدها و تحلیلهای خود را مطرح کردند.
زن؛ سوژه یا بخشی جدانشدنی از زندگی
مریم جلالی دهکردی، مدیر فرهنگی، تأکید کرد:«که در برنامهسازی اصل نخست هدفگذاری است. زن میتواند سوژه باشد یا نباشد، اما در هر صورت نمیتوان او را از ساختار زندگی جدا کرد. او سهگانه «بینش، نگرش، منش» را قلب تولید رسانه دانست؛ بینش بهعنوان سرمایه اجتماعی، نگرش بهعنوان سلیقه و منش بهعنوان قالب بازنمایی. این نگاه نشان میدهد زن نه یک موضوع مناسبتی، بلکه بخشی مداوم و جاری از جامعه است.»
حقیقتی که دوربین پنهان نمیکند
جلالی دهکردی یادآور شد:«مخاطب همیشه اصالت را تشخیص میدهد و نمیتوان به دوربین دروغ گفت. او با اشاره به سریالهای ماندگار دهههای گذشته مانند «خانه سبز» و «در پناه تو» گفت: قدرت و اصالت حتی برای نسل جدید قابل درک است. این نکته نشان میدهد ضعف امروز رسانه در خلق شخصیتهای ماندگار، ناشی از نبود هدفگذاری دقیق و مدیریت فرهنگی است».
نقش واقعی زنان؛ فراتر از نمونههای خاص
در بخش دیگری از برنامه، نمونههایی چون زنان کارآفرین در حوزههای خاص یا رانندگان تریلی مطرح شد. جلالی دهکردی این فعالیتها را ارزشمند دانست، اما پرسش اصلی را چنین مطرح کرد:«آیا تصویر واقعی زنانی که هر روز در جامعه حضور دارند نیز در رسانه بازتاب یافته است؟ این نقد نشان میدهد رسانه بیش از حد به نمایشهای استثنایی پرداخته و از بازنمایی زندگی روزمره زنان غافل مانده است».
زنِ بحرانساز؛ کلیشهای تکراری
فرزانه فخریان، پژوهشگر و نویسنده، به نقد تصویرسازی رسانهای پرداخت و گفت: «وقتی یک دختر برای نخستینبار با مسائل احساسی روبهرو میشود، رسانهها او را فردی نشان میدهند که نمیتواند تصمیم درست بگیرد و همین نقطه آغاز ساختن زن بحرانساز است.»
وی افزود: «رسانه در بسیاری از روایتها زن را عامل بحران معرفی کرده است؛ در حالی که میتوانست تصویرهای واقعیتر و راهحلهای متنوعتری ارائه دهد.»
مادر ایرانی؛ جای خالی یک تصویر ماندگار
فخریان همچنین به کمرنگ شدن تصویر «مادر ایرانی» در قاب تلویزیون اشاره کرد و گفت:«بعد از نقشهای ماندگار بازیگرانی چون ثریا قاسمی و خیرآبادی، دیگر کمتر شخصیتی خلق شده که بتواند جای خالی مادر ایرانیِ امروز را پر کند. نه از نظر شخصیتپردازی و نه از نظر فضای داستانی، نقش ماندگاری ارائه نشده است.» این خلأ نشاندهنده ضعف رسانه در بازآفرینی نقشهای واقعی و تأثیرگذار زنان است.
برنامه «جامجم» با طرح این پرسشها و نقدها، تلاش کرد نگاه تازهای به بازنمایی زن در رسانه ملی بیندازد. تحلیلها نشان داد که رسانه ملی نیازمند بازنگری جدی در تصویرسازی از زنان است؛ از بازنمایی روزمره و واقعی تا خلق شخصیتهای ماندگار، بهویژه در نقش مادر ایرانی. تنها با چنین رویکردی میتوان فاصله میان رسانه و زندگی واقعی زنان را کاهش داد و تصویری اصیلتر و جامعتر ارائه کرد.
نظر شما