ویژهبرنامه «جامجم» به مناسبت هفته دفاع مقدس ازشبکه یک سیما پخش شد. دوچهره برجسته سینمای ایران؛ مسعود دهنمکی و محمدحسین لطیفی؛ با نگاهی انتقادی و تجربی به بررسی موانع تولید آثار دفاع مقدس پرداختند. در این گفتوگو، ضمن مرور جایگاه تاریخی این ژانر، به آسیبشناسی ساختاری و محتوایی آن نیز پرداختپرداخته شد.
محمدحسین لطیفی در ابتدای بحث، با اشاره به پیچیدگیهای فنی و محتوایی تولید آثار دفاع مقدس، تأکید کرد که این ژانر افزون بر دشواریهای ذاتی سینما، نیازمند دقت و تجربه ویژهای است.
او بازسازی فضای جنگ، طراحی گریم و لباس، و انتقال مفاهیم اعتقادی را از جمله چالشهای اصلی دانست و گفت: «سینما سخت است، اما دفاع مقدس،مزید بر سختی است.»
وابستگی ساختاری به نهادهای دولتی
لطیفی با انتقاد از نبود سرمایهگذاری بخش خصوصی در این بخش تأکید کرد:« که اگر هدف حفظ میراث جنگ است، باید آثاری تولید شود که برای نسلهای آینده، مرجع افتخارآفرینی باشند. این وابستگی به بودجههای دولتی، بهزعم او، مانعی برای استقلال هنری و تنوع روایی است.»
بحران روایت و فیلمنامه
وی با بیان اینکه یکی از ، ضعف جدی در نگارش فیلمنامه این است که ما متن خوب نداریم خاطر نشان کرد:« تمرکز بیشازحد بر شخصیتهای شهید خاص، موجب محدود شدن روایتها شده و پیشنهاد این است که بهجای زندگی فردی، به مکتب و زمینهای که این شخصیتها را شکل داده پرداخته شود ؛قصههایی با بستر جنگ اما روایت مستقل، ظرفیت جذب مخاطب جهانی ندارد»
شکاف نسلی و فقدان تجربه زیسته
لطیفی هشدار داد: «کارگردانان جوان، بهدلیل فاصله زمانی با دوران جنگ، فاقد تجربه زیستهاند و نمیتوانند بهراحتی فضای دفاع مقدس را بازسازی کنند. او خواستار حضور مشاوران متخصص در کنار فیلمسازان جوان شد تا این خلأ تاریخی جبران شود.»
نقد نگاه تجاری و سطحی
در بخش دیگری از گفتوگو، لطیفی با لحنی انتقادی از نگاه تجاری و سطحی به آثار دفاع مقدس انتقاد کرد و خواستار بازتعریف معیارهای موفقیت فراتر از گیشه شد؛بهزعم او، موفقیت در این ژانر باید بر اساس تأثیر فرهنگی و ماندگاری تاریخی سنجیده شود.
تجربه دهنمکی و «اخراجیها»
مسعود دهنمکی با اشاره به تجربه موفق فیلم «اخراجیها»، گفت که ۸۰٪ بودجه این فیلم از بخش خصوصی تأمین شد. او تأکید کرد که موفقیت گیشهای این اثر، حاصل تجربه زیسته و شناخت فضای جنگ بود، نه صرفاً تبلیغات یا حمایت دولتی؛ دهنمکی با دفاع از رویکرد خود، نشان داد که امکان تولید آثار دفاع مقدس با سرمایهگذاری مستقل وجود دارد، اگر روایتها به زندگی واقعی نزدیک باشند.
گفتوگوی «جامجم» بادهنمکی و لطیفی، تصویری روشن از چالشهای ساختاری، محتوایی و فرهنگی سینمای دفاع مقدس ارائه داد.
این ژانر، برای حفظ میراث معنوی و تاریخی جنگ، نیازمند بازنگری جدی در روایت، ساختار تولید، و نگاه فرهنگی است.
عبور از سطحگرایی، کلیشهسازی و وابستگی صرف به بودجه دولتی، و حرکت بهسوی روایتهای انسانی، چندلایه و مستقل، میتواند راهی برای احیای این ژانر باشد.
نظر شما