جایگاه دانشگاه‌های ایران در سه نظام رتبه‌بندی جهانی شانگهای، کیو اس و تایمز طی سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ با نوسان همراه بوده است؛ برخی دانشگاه‌ها با بهبود رتبه یا ورود به فهرست‌ها توانسته‌اند موقعیت خود را ارتقا دهند، در حالی‌که گروهی دیگر با افت رتبه یا حتی حذف از فهرست‌ها مواجه شده‌اند.

مهم ترین اهداف رتبه‌بندی بین المللی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی

رئیس موسسه ISC به معرفی مهم‌ترین اهداف رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی پرداخت و گفت: تدوین سیاست های پژوهشی و فناوری در راستای رقابت بین الملل، تدوین نقشه راه به سمت جهانی شدن دانشگا ها در تراز جهانی،مقایسه عملکرد دانشگاه ها با برترین دانشگاه‌های جهان،جذب اعضای هیئت علمی بین‌المللی، بازاریابی جهت‌ جذب دانشجویان بین المللی و همچنین کمک به دیپلماسی علمی و فناوری از مهم‌ترین این اهداف است.

حذف دانشگاه‌ها از فهرست شانگهای

در سال ۲۰۲۱، ۱۱ دانشگاه از جمله تهران، صنعتی شریف، تربیت مدرس، علوم پزشکی تهران، امیرکبیر، شهید بهشتی، شیراز، علم و صنعت، تبریز، فردوسی مشهد و علوم پزشکی ایران در رتبه‌بندی شانگهای حضور داشتند. با این حال، طی پنج سال اخیر دانشگاه‌های امیرکبیر، شیراز، فردوسی مشهد، تبریز و علم و صنعت از این فهرست خارج شده‌اند.

بررسی روند رتبه‌ها نشان می‌دهد که تنها دانشگاه علوم پزشکی تهران توانسته جایگاه خود را ارتقا دهد و از بازه رتبه ۵۰۱–۶۰۰ در سال ۲۰۲۱ به رتبه ۴۰۱–۵۰۰ در سال ۲۰۲۵ برسد؛ در حالی‌که سایر دانشگاه‌ها روند نزولی را تجربه کرده‌اند.

افزایش حضور در رتبه‌بندی کیو اس

تعداد دانشگاه‌های ایران در رتبه‌بندی کیو اس از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ تقریباً دو برابر شده و از ۶ دانشگاه به ۱۱ دانشگاه رسیده است. در این میان، ۹ دانشگاه از جمله تهران، شریف، امیرکبیر، علم و صنعت، شیراز، شهید بهشتی و فردوسی مشهد نسبت به سال ۲۰۲۲ رتبه بهتری کسب کرده‌اند.

اما دو دانشگاه صنعتی اصفهان و تبریز روند نزولی داشته‌اند. همچنین دو دانشگاه اصفهان و آزاد اسلامی برای نخستین‌بار وارد این رتبه‌بندی شدند.

رشد چشمگیر در رتبه‌بندی تایمز

بر اساس داده‌ها، تعداد دانشگاه‌های ایرانی در رتبه‌بندی تایمز طی پنج سال گذشته از ۴۷ به ۸۱ دانشگاه رسیده است. البته بخش قابل‌توجهی از این افزایش ناشی از گسترش فهرست دانشگاه‌های ارزیابی‌شده در این نظام رتبه‌بندی بوده است.

 در مجموع، تصویر پنج‌ساله رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌های ایران ترکیبی از رشد کمی در حضور و افت و خیز در کیفیت رتبه‌ها را نشان می‌دهد؛ با این تفاوت که علوم پزشکی تهران رکورددار ارتقا و دانشگاه‌هایی نظیر امیرکبیر و شیراز از بازندگان اصلی این عرصه بوده‌اند.