شهاب اسفندیاری در ویژهبرنامه «خرمشهر» شبکه افق، با اشاره به تحولات خونبار غزه و تعرضات اخیر رژیم صهیونیستی به ایران، از فروپاشی مفهومی حقوق بینالملل و افول اعتماد به نهادهای بینالمللی سخن گفت. در این برنامه، گفتوگویی با دیمیتری لاسکاریس، وکیل و روزنامهنگار منتقد سیاستهای غرب، انجام شد.
فروپاشی نظم حقوقی جهانی
شهاب اسفندیاری در ابتدای برنامه با تأکید بر بیاعتبار شدن مفاهیمی چون حقوق بینالملل و نهادهای حافظ صلح گفت: «خرمشهر یکی از نتایج نسلکشی اسرائیل در غزه و همچنین جنگ اخیر علیه ایران در عرصه بینالمللی است. ما در سالها تدریس روابط بینالملل و حقوق بشر، همواره به دانشجویان میگفتیم که جهانی منظم و مبتنی بر قانون وجود دارد؛ جهانی که نهادهایی دارد برای حفظ صلح، و روابط کشورها بر اساس قواعدی مشخص تنظیم شدهاند. اما در این دو سال گذشته، بهویژه با جنگ غزه و حملات غیرقانونی اخیر به ایران، این تصور کاملاً به چالش کشیده شده است.»
او افزود: «امروز دیگر نمیتوان با اطمینان به نهادهایی که مسئولیت صلح جهانی را دارند، تکیه کرد. تجربه جنگ هشتساله ما هم نشان داد که این نهادها، متأسفانه، چندان در راستای حق و عدالت عمل نمیکنند.»
مهمان برنامه: کنشگری علیه امپریالیسم و برای آگاهی جهانی
در ادامه، اسفندیاری با معرفی مهمان برنامه، به تغییر مسیر فعالیتهای دیمیتری لاسکاریس اشاره کرد: «امشب میزبان شخصیتی هستیم که سالها در عرصه حقوق بینالملل فعالیت کرده، اما تصمیم گرفته مسیر خود را بهسوی روزنامهنگاری، کنشگری اجتماعی و فعالیت رسانهای تغییر دهد تا مردم جهان را نسبت به واقعیتهای این جنگل جهانی آگاهتر کند.»
دیمیتری لاسکاریس، وکیل، مستندساز و فعال سیاسی کانادایی با ریشهای یونانی است که به دلیل دیدگاههای انتقادیاش درباره سیاست خارجی غرب، سلطه شرکتهای چندملیتی، و مسائل خاورمیانه شناخته میشود. او در سالهای ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ از سوی نشریات حقوقی و اقتصادی معتبر کانادا، بهعنوان یکی از چهرههای اثرگذار معرفی شد.
لاسکاریس در سال ۲۰۱۶ وکالت را کنار گذاشت تا بهطور تماموقت در حوزه روزنامهنگاری و فعالیتهای حقوق بشری، عدالت اقلیمی، و حمایت از فلسطین فعالیت کند. او از حامیان جدی جنبش BDS (تحریم، عدم سرمایهگذاری و بایکوت اسرائیل) است و از طریق این کنشگری توانست حزب سبز کانادا را به نخستین حزب بزرگ کانادایی تبدیل کند که از این جنبش حمایت کرد.
در آغاز گفتوگو، اسفندیاری با اشاره به وضعیت بحرانی نهادهای بینالمللی در برابر جنایات رژیم صهیونیستی و واکنش جانبدارانه آمریکا پرسید: «شما بهعنوان کسی که سالها در حوزه حقوق بینالملل فعالیت داشتهاید، وضعیت امروز را چطور ارزیابی میکنید؟ آیا واقعاً دیگر نمیتوان به قوانین بینالمللی تکیه کرد؟»
«انسانیت در حال پرداخت بهای سکوت نهادهای بینالمللی است»
دیمیتری لاسکاریس، وکیل و روزنامهنگار کانادایی در گفتوگو با ویژهبرنامه «خرمشهر» شبکه افق، با اشاره به حملات رژیم صهیونیستی علیه ایران و فلسطین، نظام حقوق بینالملل پس از جنگ جهانی دوم را مورد نقد قرار داد و سکوت غرب در برابر جنایتها را نشانهای از سقوط اخلاقی نهادهای بینالمللی دانست.
از نورنبرگ تا غزه؛ وعدههایی که محقق نشد
لاسکاریس با اشاره به آغاز شکلگیری نهادهای بینالمللی پس از جنگ جهانی دوم گفت: «برای درک وضعیت کنونی، باید به تاریخ بازگردیم؛ به زمانی که جنگ جهانی دوم رخ داد و پیامدهای آن، از جمله تشکیل دادگاه نورنبرگ. در آن دادگاهها، جنایت علیه بشریت تعریف شد و عدهای به این اتهام محکوم شدند. کشورهای غربی و آمریکا ظاهراً تعهداتی را پس از آن جنگ پذیرفتند.»
او ادامه داد: «اما وقتی به رفتار آمریکا در افغانستان، ویتنام، عراق، لبنان، گواتمالا، پاناما و امروز در غزه نگاه میکنیم، میبینیم که این تعهدات هرگز جدی نبودهاند. جنایتهای امروز اسرائیل و حمله اخیر به ایران نشان میدهد که آنچه در پس از جنگ جهانی دوم بهعنوان ژستهای اخلاقی ارائه شد، صرفاً حرف بود.»
حمله به ایران؛ نقض آشکار منشور سازمان ملل
لاسکاریس در تحلیل حمله اخیر رژیم صهیونیستی به ایران گفت: «اسرائیل یک حمله پیشدستانه علیه ایران انجام داد، آن هم بر پایه ادعاهایی بیاساس. اگر حمایت آمریکا نبود، اسرائیل هرگز دست به چنین تجاوزی نمیزد. منشور سازمان ملل میگوید اگر کشوری مورد حمله قرار بگیرد، سایر کشورها میتوانند از آن دفاع کنند. اما وقتی ایران، که قصد حمله به جایی نداشت، مورد حمله قرار گرفت، جامعه جهانی سکوت کرد.»
او افزود: «این نشان میدهد که قوانین بینالمللی در برابر منافع سیاسی قدرتهای بزرگ کاملاً نادیده گرفته میشوند. همانطور که ترور سردار قاسم سلیمانی نیز نمونهای دیگر از همکاری جنایتکارانه آمریکا و اسرائیل بود.»
دفاع مشروع، نه جنگطلبی
لاسکاریس با تأکید بر صلحطلب بودن ایران گفت: «جمهوری اسلامی ایران هیچگاه کشوری جنگطلب نبوده است. هر اقدامی که انجام داده در چارچوب دفاع مشروع بوده است. حملات موشکی ایران به مواضع اسرائیل هم در پاسخ به تجاوزی صورت گرفت که از نظر حقوق بینالملل مشروع و موجه است.»
او در پایان هشدار داد: «انسانیت امروز دارد هزینه بیپاسخ ماندن این جنایتها را میپردازد. وقتی اسرائیل پاسخگو نباشد و آمریکا حمایت همهجانبه داشته باشد، نهادهای بینالمللی دیگر نمیتوانند مدعی باشند که حافظ صلح و حقوق بشرند.»
سکوت غرب در برابر تجاوز به ایران؛ آیا حقوق بینالملل بیاثر شده است؟
در ادامه گفتوگوی ویژهبرنامه «خرمشهر»، شهاب اسفندیاری و دیمیتری لاسکاریس با نقد عملکرد سازمانهای بینالمللی و کشورهای غربی، از بیعملی نهادهای حقوقی جهانی در برابر تجاوز نظامی اسرائیل به ایران سخن گفتند. لاسکاریس، این رویکرد را نشانهای از افول اخلاقی غرب و اضمحلال تعهدات حقوقی پس از جنگ جهانی دوم دانست.
انفعال بیسابقه در برابر جنگی نامشروع
شهاب اسفندیاری با اشاره به تجربههای پیشین همچون مخالفت برخی کشورها با حمله ۲۰۰۳ آمریکا به عراق گفت: «در آن زمان، برخی دولتها مقابل جنگ غیرقانونی ایستادند. اما امروز، در برابر تجاوز اسرائیل به ایران، شاهد سکوت مطلق جامعه جهانی بودیم. در حالی که این اقدام یک جنگ نامشروع بود.»
او ادامه داد: «اینجاست که نقش سازمانهایی مانند سازمان ملل و اتحادیه اروپا زیر سؤال میرود. آیا چارچوبهای قانونی آنها واقعاً معنا دارد یا فقط ابزارهایی برای قدرتنمایی سیاسیاند؟»
سازمانهای جهانی، روایتگر خواست واشنگتن
در پاسخ، دیمیتری لاسکاریس گفت: «واقعیت این است که وقتی به وقایع ۲۵ سال اخیر نگاه میکنیم، میبینیم که کشورهای غربی در واقع بازتابدهنده روایتهای واشنگتن هستند. اگر کسی بخواهد از عملکرد دولتهایی مثل فرانسه یا بریتانیا انتقاد کند، فوراً متهم میشود به حمله هماهنگ به دموکراسی غرب.»
او با اشاره به وضعیت فعلی اروپا افزود: «در اتحادیه اروپا شاهد مرزبندیهای جدیدی هستیم. اما هیچ کشوری جرئت نمیکند روابط خود را با اسرائیل قطع کند و در سمت درست تاریخ بایستد. اسرائیل میگوید ایران سر مار است! اما واقعیت این است که سر مار خود اسرائیل است که منطقه و حتی جهان را دچار بحران کرده.»
دادگاه بینالمللی جنایات جنگی، قربانی سیاست غرب
لاسکاریس با انتقاد از برخورد کشورهای غربی با دادگاه کیفری بینالمللی (ICC) گفت: «برای اولینبار ICC علیه نتانیاهو و همکارانش اعلام جرم کرد. اما برخی از چهرههای غربی مثل دیوید کامرون، بهجای حمایت از عدالت، دادگاه را زیر سؤال بردند. حتی آمریکا، قضات این دادگاه را تحریم کرد. این یک توهین آشکار به مفهوم عدالت بینالمللی است.»
او افزود: «تعریف جنایت، برای آمریکاییها ظاهراً متفاوت است. وقتی یک سیستم عادلانه، فردی را متهم میکند، آنها سیستم را تحریم میکنند! سؤال این است که اگر نتانیاهو باید بازداشت شود، آیا حمایت آمریکا از او مشروع است؟»
غرب در مسیر سقوط اخلاقی
لاسکاریس در جمعبندی سخنان خود گفت: «نوع نگاه کشورهای غربی به تهاجم، بهطور کامل با تعاریف حقوقی بینالمللی در تضاد است. امروز، حتی قضاتی که برای عدالت میجنگند، محکوم میشوند. این طنز تلخ تاریخ است.»
او تأکید کرد که: «اگرچه دادگاه جنایات جنگی (ICC) با این فشارها بیاعتبار نمیشود، اما تلاش غرب برای تضعیف تصمیمات آن، بیسابقه است. این اقدامات، نشاندهنده بحران عمیق مشروعیت در جهان غرب و اضمحلال اخلاقی نهادهایی است که روزی مدعی عدالت بودند.»
لزوم پاسخگویی حقوقی اسرائیل؛ صدای عدالت از کانادا تا غزه
دیمیتری لاسکاریس، وکیل و روزنامهنگار کانادایی، در ادامه گفتوگوی خود با برنامه «خرمشهر» شبکه افق، تأکید کرد که با وجود انفعال نهادهای بینالمللی، تلاشهای حقوقی در کشورهای مستقل میتواند به دادخواهی قربانیان جنایتهای اسرائیل کمک کند. وی همچنین دولت کانادا را به خاطر فروش سلاح به رژیم صهیونیستی مورد انتقاد شدید قرار داد.
امید به عدالت، حتی اگر دیرهنگام
شهاب اسفندیاری با اشاره به بیپاسخ ماندن جنایات علیه خبرنگاران، زنان و کودکان در غزه و ایران، پرسید که آیا امیدی به دادخواهی وجود دارد و آیا میتوان با ابزارهای حقوق بینالملل راهی برای پاسخگو کردن عاملان این جنایات یافت؟
دیمیتری لاسکاریس در پاسخ گفت: «عدالت مفهومی پایدار است و نمیتوان آن را از بین برد. من در کانادا پادکستی دارم و در آن تلاش میکنم با دعوت از وکلای حوزه حقوق بشر، از جنایات اسرائیل بگویم. ما این پرسش را مطرح میکنیم که چرا چنین اقدامات آشکاری علیه حقوق بشر بیپاسخ میمانند.»
او تأکید کرد که در کنار دادگاه کیفری بینالمللی (ICC)، دادگاهها و نهادهای مستقل دیگری نیز وجود دارند که میتوانند روندهایی موازی برای رسیدگی به جنایات رژیم صهیونیستی پیگیری کنند. به گفته او، شرارتهای اسرائیل باید متوقف شود و این وظیفه جمعی همه فعالان حقوقی، رسانهای و اجتماعی است.
لزوم طراحی برنامه برای فشار حقوقی و سیاسی
لاسکاریس خاطرنشان کرد: «ما نیاز به طرح و برنامه داریم. از مسیر تحریمها، فشارهای دیپلماتیک و اعتراضات عمومی باید کاری کنیم که اسرائیل نتواند بدون پاسخ، دست به جنایت بزند. بهویژه نباید اجازه داد که قضات و وکلای شجاعی که در زمینه فلسطین فعالیت میکنند، تحت فشار قرار بگیرند.»
او همچنین از تعریف دوگانه غربیها از حقوق بشر انتقاد کرد و گفت: «غربیها باید دست از مداخله در کار قضات مستقل بردارند. اگر قرار باشد دادخواهی واقعی صورت بگیرد، باید دستگاه قضایی بینالمللی آزاد و بدون دخالت عمل کند.»
دولت کانادا شریک جنایت است
در ادامه گفتوگو، اسفندیاری از نقش دولت کانادا در فروش سلاح به اسرائیل پرسید. لاسکاریس پاسخ داد: «متأسفانه بله. ما در کانادا تلاش کردیم علیه فروش سلاح به اسرائیل اقدامات قانونی انجام دهیم. این سلاحها به کشوری داده میشود که در غزه نسلکشی میکند. تمام دولتهای وقت، چه دولت ترودو و چه دولت فعلی، در این اقدامات شریک هستند.»
او افزود: «اسرائیل امروز حتی کرانه باختری را هم تهدید به حمله میکند. در چنین شرایطی، کشورهای غربی نهتنها جلوی این جنایات را نمیگیرند، بلکه با فروش تسلیحات آن را تسهیل میکنند. این دیگر فقط همراهی سیاسی نیست، بلکه شراکت مستقیم در جنایت است.»
نظر شما