نشست تخصصی «از میدان جنگ تا میدان رسانه ای: بررسی دستاوردها، پیامدها و چالش های سازمان صداوسیما در جنگ ۱۲روزه»، به اهتمام گروه رسانه و فضای مجازی دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی با حضور اساتید و صاحب نظران حوزه رسانه و ارتباطات در مرکز پژوهش‌های مجلس، برگزار شد. 

در این نشست تخصصی که پیرامون بررسی عملکرد صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در طول جنگ ۱۲ روزه اخیر ایران و رژیم صهیونیستی برگزار شد، مسعود کوثری، عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران، صدیقه ببران عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی و هادی البرزی، قائم مقام خبرگزاری سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، به ایراد سخنرانی و تبادل نظر پرداختند.

موسی بیات، مدیرکل دفتر مطالعات فرهنگ و آموزش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، در آغاز نشست، ضمن گرامیداشت یاد شهیدان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، به تبیین جایگاه سازمان صداوسیما به عنوان بازوی نرم جمهوری اسلامی ایران و ضرورت بررسی عملکرد، دستاوردها و چالش‌های این سازمان در راستای تقویت مرجعیت رسانه‌ای رسانه ملی پرداخت و از حضور اساتید و کارشناسان در این نشست تقدیر کرد.

کوثری در این نشست، با اشاره به اهمیت واقعیت‌های میدانی و نتایج عینی در روایت‌سازی از جنگ ۱۲ روزه، تأکید کرد: هرگونه روایت‌پردازی رسانه‌ای باید ریشه در حقایق عینی و مستندات میدانی داشته باشد. 

وی در ادامه به بررسی الزامات روایت سازی مبتنی بر امر ملی و انگاره ایران پرداخت و روایت رسانه‌های معاند را تلاشی برای نمایش این جنگ به عنوان «روایت رژیم صهیونیستی علیه حاکمیت ایران» دانست، در حالی که رسانه ملی آن را «جنگ میهنی و تحمیلی علیه مردم ایران» روایت کرده است. 

عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران، با نقد برخی از عملکردهای صداوسیما در چگونگی تحلیل بحران و  نحوه اطلاع رسانی اخبار، ضعف در تنوع دیدگاه‌های فکری و حضور کارشناسان از جناح‌های مختلف سیاسی در برنامه‌سازی خبری سازمان این موضوع را عاملی مهم در تقویت همبستگی اجتماعی برشمرد و آن را برای سازمان صداوسیما یک ضرورت راهبردی دانست. 

عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران، با تاکید بر رویکرد چندصدایی در رسانه ملی، این رویکرد را نه تنها یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای تحکیم همبستگی اجتماعی دانست و افزود: ایجاد فضای مناسب برای انعکاس دیدگاه‌های متنوع و تضارب آرا، در رسانه ملی می‌تواند ضمن افزایش اعتماد عمومی، تقویت گفت‌وگوی سازنده را در جامعه فراهم کند.

صدیقه ببران، نیز در این نشست ضمن محکوم کردن حملات رژیم صهیونیستی به صداوسیما و تجلیل از شهدای جنگ ۱۲ روزه، از عملکرد بی‌وقفه کارکنان رسانه ملی در اطلاع‌رسانی به مردم علیرغم بمباران ساختمان شیشه ای تقدیر کرد.

این استاد دانشگاه با تحلیل عملکرد رسانه ملی در جنگ ۱۲ روزه، نقاط قوت و ضعف آن را بررسی کرد. 

وی حضور خبرنگاران حرفه‌ای و شجاع را از نقاط قوت این رسانه دانست که با پوشش بی‌وقفه جنگ، به رغم آسیب‌های شدید به تأسیسات رسانه‌ای، به وظیفه حرفه‌ای خود عمل کردند. با این حال، رسانه ملی با وجود برخورداری از فناوری‌های نوین و هماهنگی با نهادهای نظامی، در سرعت پوشش خبری و رعایت استانداردهای روزنامه‌نگاری بحران و بین‌الملل ضعف دارد که منجر به گسترش شایعات و تسلط دشمن در جنگ روانی شده است. از جمله مشکلات دیگر، انتشار اطلاعات ضدونقیض، سانسورهای متعدد، ضعف در اعتبارسنجی اطلاعات، کمبود تحلیلگران حرفه‌ای، برخورد جناحی در تحلیل‌ها، و عدم استفاده بهینه از خبرنگاران خارجی و صاحبنظران بین‌المللی برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی جهانی بود. این ضعف‌ها عمدتاً ناشی از رویکردهای امنیتی است که اعتبار رسانه را کاهش داده است. 

ببران، با اشاره به تناقض برخی محتوای تحلیلی صداوسیما با اقدامات دیپلماسی رسمی، به حضور کارشناسان جناحی که گاه به نقد غیرحرفه‌ای اقدامات ملی می‌پردازند، به عنوان نمونه‌ای از این چالش‌ها اشاره کرد. همچنین ضعف در تولید محتوای جذاب برای مخاطبان خارجی و روزنامه‌نگاری غیرداده‌محور از دیگر کاستی‌های شناسایی‌شده بود. با این حال، فرصت‌های بی‌نظیری مانند افزایش ۲۰ درصدی مخاطبان داخلی پس از بمباران ساختمان صداوسیما، کاهش محبوبیت شبکه‌های معاند، و ارتقای سواد رسانه‌ای مردم که منجر به تشخیص بهتر پیام‌های جعلی شده است، زمینه را برای تحول رسانه ملی فراهم کرده است. 

این استاد دانشگاه، تأکید کرد: حس وطن دوستی شکل‌گرفته در جنگ می‌تواند پایه‌ای برای اصلاحات باشد، مشروط بر اینکه مدیریت رسانه با اجتناب از شعارزدگی، الگوبرداری از تجارب جهانی و تأکید بر شفافیت و مخاطب‌محوری، فضایی برای انعکاس تنوع صداهای ملی ایجاد کند. در غیر این صورت، فرصت تاریخی پیش‌آمده ممکن است به افول مجدد اعتبار رسانه بیانجامد.

هادی البرزی، قائم مقام خبرگزاری سازمان صداوسیما، در ادامه، به تبیین عملکرد خبری این سازمان از نخستین ساعات حمله رژیم صهیونیستی پرداخت. 

وی سیاست‌های خبری سازمان صداوسیما را در قالب روایت «دفاع مقدس ۲»  و با تاکید بر سه اصل تقویت همبستگی اجتماعی، پوشش حملات متقابل و اصابت‌ها و کشتن مردم عادی توسط دشمن تحلیل کرد. 

قائم مقام خبرگزاری سازمان صداوسیما، با ذکر مصادیق و شواهدی عینی از سرعت در انتشاراخبار و اطلاع‌رسانی، گزارش‌های میدانی از اصابت ها و حملات و میزبانی از  حدود۶۲۱ کارشناس با گرایش‌های سیاسی متنوع در برنامه‌های خبری، رویکرد جامع رسانه ملی را تشریح کرد. همچنین، اقدامات این سازمان در مقابله با جنگ روانی رسانه‌های معاند از طریق خنثی‌سازی تبلیغات و انتشار مستندات واقع‌نگارانه مورد تأکید قرار گرفت و این راهبرد را نشان‌دهنده تلاش صداوسیما برای ایجاد روایتی یکپارچه، مستند و اثرگذار از این رویداد دانستند.

وی اظهار کرد: بر اساس نظرسنجی‌های انجام شده، مخاطبان رسانه ملی در دوران جنگ ۱۲ روزه ۲۰ درصد افزایش یافته است که به گفته تحلیلگران علیرغم طبیعی بودن این رشد با توجه به افرایش وابستگی مخاطبان به رسانه در شرایط بحران، این آمار گواه روشنی بر عملکرد موفق صداوسیما در شرایط بحران است. 

البرزی، در ادامه با روایت حمله رژیم صهیونیستی به ساختمان شیشه‌ای صداوسیما، به تشریح عملکرد حماسه‌آفرین کارکنان این سازمان پرداخت. 

وی با تأکید بر روحیه جهادی و ایثارگرانه تیم‌های خبری و فنی، خاطرنشان کرد که چگونه این حادثه نه تنها باعث توقف فعالیت‌های رسانه‌ای نشد، بلکه به عاملی برای نمایش عزم راسخ و وحدت بی‌نظیر کارکنان تبدیل شد. همچنین اهدای جایزه ویژه خبری نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور ونزوئلا به خانم سحر امامی، خبرنگار صداوسیما، را گواهی بر نقش مؤثر و اعتبار بین‌المللی سازمان صداوسیما دانست. 

قائم مقام خبرگزاری سازمان صداوسیما، با اشاره به راه‌اندازی کانال‌های تعاملی میان خبرگزاری صداوسیما و اساتید برجسته علوم ارتباطات، بر ضرورت استفاده از نظرات تخصصی و تحلیل‌های کارشناسی در تدوین سیاست‌های خبری سازمان تأکید کرد و گفت: این رویکرد را نشان‌دهنده عزم صداوسیما برای بهبود مستمر عملکرد خبری از طریق همفکری با نخبگان حوزه ارتباطات و رسانه است.

گفتنی است در ادامه این نشست تخصصی، حاضران با طرح پرسش‌های کارشناسی از اساتید، به بررسی چالش‌های رسانه‌ای ناشی از تجاوزات رژیم صهیونیستی پرداختند. 

شایان ذکر است اساتید حاضر در نشست با تحلیل‌های تخصصی به ارائه راهکارهای عملیاتی برای سیاست‌گذاری رسانه‌ای در مواجهه با تجاوزات رژیم صهیونیستی علیه منافع ملی ایران پرداختند. در این بخش، نقش محوری صداوسیما و مسئولیت این سازمان در مدیریت رسانه‌ای این بحران به تفصیل مورد تحلیل قرار گرفت.