رویانیوز: برنامه‌های روز دوم از ساعت ۸:۱۵ صبح در سالن شهید آوینی دانشگاه آغاز شد و تا ساعت ۲۱:۳۰ در قالب نشست‌های تخصصی و گفت‌وگوهای تعاملی ادامه یافت.

تنظیم‌گری پلتفرم‌ها و چالش‌های حکمرانی دیجیتال
نخستین بخش از برنامه‌های روز دوم در قالب پنل «حکمرانی مجازی و تنظیم‌گری پلتفرم‌ها؛ از پلتفرم‌های بیگانه تا اکوسیستم بومی» برگزار شد. در این نشست، صاحب‌نظران حوزه فضای مجازی به بررسی نقش پلتفرم‌های خارجی در شکل‌دهی به مناسبات اجتماعی، مدل‌های حکمرانی و راهکارهای توسعه زیست‌بوم بومی پرداختند.
دکتر سید آرش وکیلیان، مدیرکل حکمرانی فرهنگی و اجتماعی مرکز ملی فضای مجازی، با اشاره به چالش‌های سیاست‌گذاری در حوزه فناوری‌های نوظهور، از مواجهه منفعلانه با فناوری‌هایی همچون هوش مصنوعی، ضعف نهادهای سیاست‌گذار و اختلاف دیدگاه‌ها درباره الگوی مطلوب حکمرانی فضای مجازی به‌عنوان مهم‌ترین موانع توسعه حکمرانی مؤثر یاد کرد. وی تأکید کرد که تعارض میان رویکردهای آزادی‌گرا، توسعه‌گرا و کنترل‌گرا، فرآیند قانون‌گذاری در این حوزه را با دشواری مواجه ساخته است.
در ادامه، دکتر ندا سلیمانی، پژوهشگر فرهنگ و رسانه، مرزبانی دیجیتال را مفهومی چندلایه در سطوح روایی، حقوقی و اجرایی توصیف کرد و خلأهای حقوقی موجود در این حوزه را فرصتی راهبردی برای تثبیت مفاهیم و گفتمان‌های جدید در عرصه بین‌المللی دانست.
سید علیرضا آل‌داوود، پژوهشگر فضای مجازی و رسانه، نیز با اشاره به اهمیت هوش مصنوعی در تحولات آینده، بر ضرورت ورود سریع، آگاهانه و مبتنی بر دانش بومی به این عرصه تأکید کرد و وابستگی فناورانه را یکی از چالش‌های مهم پیش روی کشور برشمرد.
دکتر محمد الوندی، عضو هیئت علمی دانشگاه، در سخنان خود به نسبت میان قانون، عرف و حکمرانی پرداخت و با تفکیک مفاهیم «کشور» و «وطن»، نقش تجربه تاریخی و فرهنگ زیسته را در شکل‌گیری الگوهای حکمرانی مؤثر مورد توجه قرار داد.
دکتر علیرضا نفیسی، عضو هیئت علمی دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران، نیز با تشریح ابعاد مختلف حکمرانی فضای مجازی، مؤلفه‌هایی نظیر کارآمدی دولت، حاکمیت قانون، قدرت ملی و سرمایه اجتماعی را از ارکان اصلی حکمرانی موفق برشمرد و معتقد بود تحولات و بحران‌ها می‌توانند فرصت‌هایی برای بازآفرینی الگوهای حکمرانی در فضای مجازی ایجاد کنند.
در پایان این پنل، دکتر مجتبی صمدی، پژوهشگر فرهنگ و رسانه، به تحلیل پدیده «پروپاگاندای شبکه‌ای» پرداخت و با بررسی نمونه‌های اجتماعی، راهکارهایی برای مواجهه سیاستی و رسانه‌ای با این پدیده ارائه کرد.

شبکه ملی اطلاعات؛ ستون فقرات مرزبانی دیجیتال
دومین پنل تخصصی روز دوم با عنوان «شبکه ملی اطلاعات؛ زیرساخت حکمرانی مرزبانی دیجیتال» برگزار شد. در این نشست، ابعاد مختلف توسعه شبکه ملی اطلاعات، نقش آن در تحقق حاکمیت دیجیتال و چالش‌های فرهنگی، اقتصادی و فناورانه پیش‌روی آن مورد بحث قرار گرفت.
مهندس محمدحسن انتظاری، عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی، در سخنان خود با مرور تحولات فضای مجازی، مرزبانی سایبری را بخشی جدایی‌ناپذیر از گفتمان حاکمیت و امنیت ملی دانست و بر ضرورت توسعه زیرساخت‌های بومی تأکید کرد.
دکتر سید امیررضا برقعی، پژوهشگر فضای مجازی مرکز رشد دانشگاه امام صادق(ع)، با تبیین مفهوم مرز و قلمرو در جهان دیجیتال، وظایف دولت‌ها در قبال حفاظت از حقوق کاربران و تأمین امنیت فضای مجازی را تشریح کرد و «تعیین مرز» و «حفظ مرز» را دو مأموریت اساسی در حکمرانی سایبری برشمرد.
در ادامه، دکتر احسان کیانخواه، مشاور اسبق وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، با طرح مفهوم «قدرت سایبری» به نقش زیرساخت‌های دیجیتال در شکل‌دهی به هویت، اقتصاد و مناسبات اجتماعی اشاره کرد و مدیریت این چرخه را یکی از مهم‌ترین ابعاد حاکمیت در عصر دیجیتال دانست.
دکتر حسین زینده‌بخش، پژوهشگر حکمرانی مرکز ملی فضای مجازی، نیز با تأکید بر تغییر ماهیت مرزها در جهان شبکه‌ای، اظهار داشت که مرزهای نوین بیش از آنکه مبتنی بر جغرافیا باشند، بر جریان داده، محتوا و سازوکارهای الگوریتمی استوارند. وی حفاظت از منابع، مقابله با نفوذ و مدیریت تهدیدها را از مهم‌ترین کارکردهای مرزبانی سایبری عنوان کرد.
دکتر سعید فتحعلی، پژوهشگر حکمرانی رفتاری فضای مجازی، نیز در سخنانی با محوریت حکمرانی فرهنگی، نقش الگوریتم‌ها، شبکه‌های اجتماعی و افراد اثرگذار در شکل‌دهی به رفتار کاربران را مورد بررسی قرار داد. وی تأکید کرد که مواجهه با چالش‌های فضای مجازی صرفاً از مسیر سیاست‌های محدودکننده امکان‌پذیر نیست و باید از ظرفیت‌هایی همچون تولید محتوای مرجع، روایت‌سازی هوشمند، ارتقای سواد رسانه‌ای و آموزش خانواده‌ها بهره گرفت.

مرزبانی دیجیتال؛ مفهومی فراتر از امنیت سایبری
بخش پایانی برنامه‌های روز دوم به گفت‌وگوی تعاملی میان صاحب‌نظران اختصاص یافت. شرکت‌کنندگان در این نشست بر این نکته تأکید کردند که مرزبانی دیجیتال صرفاً به معنای حفاظت فنی از زیرساخت‌ها نیست، بلکه مفهومی چندبعدی است که حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و هویتی را نیز در بر می‌گیرد.
حاضران همچنین توسعه فناوری‌های بومی، تقویت حکمرانی هوشمند، افزایش سواد رسانه‌ای و ارتقای ظرفیت‌های ملی را از مهم‌ترین الزامات موفقیت در عرصه مرزبانی دیجیتال عنوان کردند.
دومین روز هم‌اندیشی «مرزبانی دیجیتال» با طرح دیدگاه‌های تخصصی درباره حکمرانی فضای مجازی، تنظیم‌گری پلتفرم‌ها و شبکه ملی اطلاعات، بستری برای تبادل تجربه و گفت‌وگوی علمی میان پژوهشگران و سیاست‌گذاران این حوزه فراهم کرد و بر ضرورت نگاه جامع به مسئله حاکمیت در فضای دیجیتال تأکید داشت.