رویانیوز: این رویداد علمی علاوه بر برگزاری در بستر مجازی، در قالب اجتماع مردمی در شهر مقدس قم نیز میزبان علاقه‌مندان و پژوهشگران حوزه فضای مجازی، رسانه و ارتباطات بود. در آغاز برنامه، کوثر مهرزاده، مدیر پنل‌های روز نخست، ضمن خیرمقدم به شرکت‌کنندگان، اهداف برگزاری همایش، محورهای علمی و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده را تشریح کرد.

مرزبانی دیجیتال؛ ضرورتی راهبردی در عصر جدید

نخستین پنل همایش با عنوان «مبانی نظری و وضعیت موجود مرزبانی دیجیتال» از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۱:۳۰ برگزار شد و شش صاحب‌نظر به ارائه دیدگاه‌های خود پرداختند. دکتر یوسف خجیر، قائم‌مقام دانشگاه بین‌المللی سوره، در سخنرانی خود با تأکید بر اهمیت صیانت از زیرساخت‌های فناورانه کشور، مرزبانی دیجیتال را ضرورتی راهبردی برای حفظ استقلال، امنیت، توسعه و هویت ملی دانست. وی با اشاره به ضرورت حفاظت از مرزهای سایبری در کنار مرزهای زمینی، دریایی و هوایی، بر لزوم توجه عملی و نظام‌مند به این حوزه تأکید کرد. در ادامه، پروفسور باقر ساروخانی، جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی سوره، با بررسی تحولات نظام‌های اطلاعاتی در جهان معاصر، به تفاوت الگوهای ارتباطی گذشته و امروز پرداخت و نقش فضای مجازی در شکل‌دهی ادراک و افکار عمومی را مورد تحلیل قرار داد. وی همچنین مسئله نظارت‌پذیری در جهان ارتباطات نوین را از مهم‌ترین چالش‌های عصر دیجیتال برشمرد. دکتر جواد جاویدنیا، مدرس حقوق فضای مجازی، نیز در سخنرانی خود با عنوان «مرزبانی دیجیتال؛ مرزبانی از ذهن، داده و اعتماد» به تغییر ماهیت مرزها در عصر فناوری اشاره کرد و گفت: «تهدیدهای نوین از مسیر داده‌ها، پلتفرم‌ها، روایت‌ها و الگوریتم‌ها وارد می‌شوند و امنیت ملی نیازمند الگوهای جدید مرزبانی است.» وی بر نقش مرزبانی دیجیتال در تقویت تاب‌آوری سایبری، مقابله با جنگ شناختی و ارتقای امنیت نرم تأکید کرد. در بخش دیگری از این پنل، دکتر سیدمحسن بنی‌هاشمی، استادیار دانشگاه بین‌المللی سوره، موضوع «مرزهای دیجیتال کودکان» را از منظر علوم اعصاب شناختی بررسی کرد. وی با معرفی مفهوم «هوش ترکیبی تطبیقی» (IAQ) نقش این الگوی هوشی را در تربیت نسل آینده، رهبری سازمانی و آمادگی کودکان برای زیست در جهان پیچیده و متحول دیجیتال تشریح کرد. محمد لسانی، مدرس سواد رسانه‌ای، نیز سواد رسانه‌ای را یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های افزایش مقاومت شناختی دانست و با تمرکز بر سه حوزه ادراک، استدلال و رفتار، نمونه‌هایی از جنگ شناختی و دستکاری افکار عمومی را مورد بررسی قرار داد. وی بر اهمیت انتخاب آگاهانه اطلاعات و تحلیل روایت‌های رسانه‌ای تأکید کرد. آخرین سخنران پنل نخست، دکتر امیدعلی مسعودی، رئیس دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه بین‌المللی سوره بود. وی با اشاره به پیامدهای فرهنگی و اجتماعی هوش مصنوعی، ضرورت توجه به مرزبندی در حوزه اندیشه و آگاهی را یادآور شد و تضعیف قدرت تفکر و افزایش وابستگی به سامانه‌های هوشمند را از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی جوامع در عصر هوش مصنوعی عنوان کرد.

جنگ روایت‌ها؛ میدان جدید تقابل در فضای دیجیتال

دومین پنل روز نخست با عنوان «جنگ روایت‌ها و راهبردهای رسانه‌ای در مرزبانی دیجیتال» از ساعت ۱۳:۳۰ تا ۱۵:۳۰ برگزار شد و چهار سخنران به بررسی ابعاد رسانه‌ای و شناختی تحولات دیجیتال پرداختند. دکتر روح‌الله احمدزاده کرمانی، دبیر کارگروه دانشگاه‌های کمیته فرهنگ و تمدن شورای عالی انقلاب فرهنگی، با طرح مفاهیمی همچون «جهان مک‌دونالدی» و «قوی سیاه»، به تحولات پیش‌بینی‌ناپذیر نظام جهانی پرداخت و شکل‌گیری نظم‌های جدید تمدنی را از مهم‌ترین ویژگی‌های دوران معاصر دانست. در ادامه، دکتر حسن نجفی سولاری، پژوهشگر رسانه‌های مجازی، هوش مصنوعی را «شمشیری دو لبه» توصیف کرد که می‌تواند هم بسترساز تهدیدهایی نظیر تولید محتوای جعلی باشد و هم به‌عنوان ابزاری برای شناسایی و مقابله با این تهدیدها مورد استفاده قرار گیرد. وی بر ضرورت بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند در مدیریت و صیانت از زیست‌بوم رسانه‌ای کشور تأکید کرد. دکتر محمدرضا اسماعیلی، استادیار دانشگاه بین‌المللی سوره، نیز با اشاره به نقش رسانه‌ها در جنگ‌های نوین، اظهار داشت که رسانه‌ها دیگر صرفاً ابزار اطلاع‌رسانی نیستند، بلکه بخشی از میدان نبرد محسوب می‌شوند. وی با تحلیل ابعاد جنگ شناختی و جنگ روایت‌ها، به شیوه‌های قاب‌بندی رسانه‌ای، سناریوسازی و مدیریت افکار عمومی در منازعات معاصر پرداخت. آخرین سخنران این پنل، دکتر اردشیر زابلی‌زاده، دانشیار دانشکده ارتباطات و رسانه دانشگاه صدا و سیما بود. وی با تأکید بر ضرورت آمادگی رسانه‌ای در برابر تهدیدهای شناختی، به نقش الگوریتم‌ها، بمباران اطلاعاتی، هشتگ‌سازی و فعالیت شبکه‌های سازمان‌یافته سایبری در شکل‌دهی ادراک عمومی اشاره کرد و بر اهمیت تولید روایت‌های مؤثر و تقویت حضور رسانه‌ای در فضای دیجیتال تأکید داشت.

روایت‌سازی؛ جبهه‌ای تعیین‌کننده در تحولات معاصر

همزمان با برگزاری بخش‌های علمی همایش، اجتماع مردمی مرزبانی دیجیتال نیز در شهر مقدس قم برگزار شد. در این برنامه، دکتر کمال اکبری با اشاره به نقش فزاینده رسانه‌ها و فضای مجازی در تحولات جهانی، اظهار داشت که میدان اصلی رقابت در بحران‌ها و منازعات امروز بیش از آنکه نظامی باشد، به حوزه افکار عمومی و روایت‌پردازی منتقل شده است.وی با تشریح برخی تکنیک‌های رایج روایت‌سازی در عرصه بین‌الملل، از جمله اهریمن‌سازی، دوگانه‌سازی اخلاقی، قربانی‌نمایی و حذف زمینه‌های تاریخی، تأکید کرد که موفقیت در نبرد روایت‌ها مستلزم حضور هوشمندانه، فعال و مستمر در فضای رسانه‌ای و دیجیتال است.نخستین روز هم‌اندیشی «مرزبانی دیجیتال» با طرح دیدگاه‌های متنوع در حوزه‌های امنیت سایبری، سواد رسانه‌ای، جنگ شناختی، هوش مصنوعی و سیاست‌گذاری رسانه‌ای، بستری برای تبادل نظر میان استادان، پژوهشگران و فعالان این حوزه فراهم کرد و زمینه‌ساز ادامه مباحث تخصصی در روزهای بعدی این رویداد شد.