رویانیوز :: شنبه ۱۱ بهمنماه، چهلوچهارمین جشنواره ملی فجر در حالی آغاز شد که یک روز به دهه فجر باقی مانده است و براساس اخبار، این دوره ۱۱ روزه برگزار خواهد شد و تا به اینجای کار فراز و نشیبهای فروانی را طی کرده. چلوچهارمین دوره این جشنواره با حواشی و اتفاقات مختلفی همراه شد و حالا در آستانه شروع، زیر سایه اغتشاشات مراحل پایانی مقدمه فضای پرتنشی دارد و هم نگرانیهایی بهخاطر احتمال جنگ.
تنوع ژانری، یکی از برجستهترین ویژگیهای فیلماولیهای امسال است. از درامهای اجتماعی با رگههای معمایی و روانشناختی گرفته تا آثار پلیسی، اکشن و حتی روایتهای بیوگرافیک، نشان میدهد این نسل تمایلی به تکرار فرمولهای امتحانپسداده ندارد. آنها بیش از آنکه در پی تضمین فروش یا جلب رضایت فوری باشند، به دنبال تثبیت امضای شخصی خود هستند.
اعتماد بازیگران شناختهشده به این فیلمسازان جوان نیز نکتهای قابل توجه است. حضور چهرههایی چون مهران غفوریان، رضا کیانیان، لیلا زارع و امیررضا دلاوری در آثار فیلماولیها، نشان میدهد بخشی از بدنه حرفهای سینما، تغییر نسل را نه تهدید، بلکه فرصتی برای نوسازی میداند. این اعتماد، بهویژه در نخستین تجربه بلند یک کارگردان، نقش تعیینکنندهای در کیفیت نهایی اثر دارد.
ماجرای پوستر و دلخوری علی نصیریان
شاید جنجالیترین حاشیه پیش از آغاز رسمی، به رونمایی از پوستر جشنواره بازمیگردد. انتخاب تصویر استاد علی نصیریان، بازیگر برجسته سینمای ایران، از فیلم «شیر سنگی» برای سردر اصلی جشنواره، با واکنش تند خود هنرمند مواجه شد.
استاد نصیریان صراحتاً اعلام کردند که اگر میدانستند قرار است تصویر ایشان بدون کسب اجازه و مشورت بر پوستر قرار گیرد، مخالفت میکردند. ایشان تأکید کردند که نیازی به این نوع «تبلیغات» ندارند و این کار، نقض حقوق معنوی هنرمند است.
این اتفاق، پرسش بزرگی را بر سر زبانها انداخت: در حالیکه سینما مدعی تکریم بزرگان است، آیا رویههای اداری و مدیریتی، اصول اولیه احترام به هنرمند را رعایت کردهاست؟ پاسخی که دبیر جشنواره، منوچهر شاهسواری به این دلخوری داد، هرچند تلاشی برای آرام کردن فضا بود، اما تلخی این غائله تا شروع جشنواره ادامه یافت.
ساختار و تغییرات ناگهانی؛ از جمله حذف بخش نگاه نو و تغییر کاخ جشنواره
فجر ۴۴ در ساختار خود نیز تغییراتی را تجربه کرده که واکنشهای متفاوتی را برانگیخت:
۱. حذف بخش «نگاه نو»: یکی از نقاط عطف این دوره، حذف کامل بخش نگاه نو ویژه فیلم اولیها و ادغام آثار آنها در بخش اصلی «سودای سیمرغ» است. این تصمیم، هرچند با هدف تمرکز و بالابردن سطح کیفی آثار اصلی توجیه میشود، اما منتقدان آن را به معنای کاهش فرصتهای ظهور استعدادهای جدید سینمای ایران تلقی میکنند.
ادغام فیلماولیها با بخش اصلی مسابقه، اگرچه فشار رقابت را برای آنها دوچندان کرده، اما همزمان یک فرصت تاریخی نیز فراهم آورده است. دیگر خبری از قفسه جداگانه «نگاه نو» نیست؛ این نسل مستقیماً در معرض قضاوت منتقدان، داوران و مخاطبان قرار دارد. قضاوتی که اگر منصفانه باشد، میتواند آغاز یک جابهجایی آرام اما پایدار در سینمای ایران باشد.
۲. تغییر کاخ جشنواره: جابهجایی یا تغییرات در «کاخ جشنواره»، محل اصلی برگزاری نشستها و اکرانها همواره به خودی خود یک چالش لجستیکی و نمادین است. این تغییرات، چه به دلیل محدودیتهای مکانی و چه در پیوند با فضای اجتماعی آن روزها، بر حس و حال جشنواره تأثیرگذار است.
تاثیر اغتشاشات بر پرده سینما
جشنواره امسال در یکی از حساسترین مقاطع اجتماعی کشور برگزار شد. فضای اغتشاشات و سایهی سنگین جنگ منطقهای، دو عامل تعیینکننده بر محتوای جشنواره و فضای سالنها بود:
۱. محتوای فیلمها: انتظار میرفت که در چنین شرایطی، فیلمهای اجتماعی و سیاسی جسورانهتری در بخش مسابقه حضور یابند. برخی فیلمها تلاش کردند تا با زبانی استعاری یا مستقیم، به این تنشها بپردازند.
۲. حذف یا خروج فیلمها: در چنین فضاهایی، شایعات درباره خروج برخی آثار از بخش مسابقه یا عدم حضور برخی چهرهها به دلیل ملاحظات امنیتی یا صنفی همواره مطرح است. این خروجهای خاموش خود به بخشی از روایت جشنواره تبدیل میشوند.
دیگر بخشهای سیمرغ فجر؛ موسیقی و شعر فجر
سینمای فجر تنها محدود به فیلم نیست. بخشهای جانبی مانند موسیقی فجر و شعر فجر نیز در این دوره به کار خود ادامه دادند، اما اغلب تحتالشعاع حواشی اصلی سینما قرار گرفتند. در دورهای که تمرکز بر روی بحرانهای پیرامونی فیلمها بود، این بخشها در فضایی متفاوتتر به جبران کمبودهای سینمایی میپردازند و نشان دهنده گفتمان فرهنگی کشور گستردهتر از چند فیلم متمرکز بر مسائل اصلی است.
نظر شما